Oι Ήρωες στην εποχή του Κορωνοϊού

Πώς μπορείτε να φερθείτε ηρωικά κατά την αντιμετώπιση της πανδημίας
Steven C. Hayes Ph.D.
Καθηγητής , Τμήμα Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Nevada Reno
(προσαρμογή στα Ελληνικά κατόπιν αδείας: Αλεξάνδρα Χρυσάγη, PsychD, Ινστιτούτο Έρευνας & Θεραπείας της Συμπεριφοράς)

Αν σας αρέσουν τα βιβλία, οι ταινίες ή τα έπη, αναμφίβολα γνωρίζετε ιστορίες απλών ανθρώπων που ξαφνικά ήρθαν αντιμέτωποι με πρωτοφανή γεγονότα. Ο λοχαγός Miller που αποβιβάζεται στην παραλία Omaha για να διασώσει τον στρατιώτη Ryan. Ο Oskar Schindler που έχει την μοναδική ευκαιρία να σώσει όσους περισσότερους μπορεί. Ο Frodo Baggins (στον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών) που αναλαμβάνει να μεταφέρει ένα δαχτυλίδι.

Συνηθισμένοι ήρωες. Όπως εσείς ίσως.

Αυτήν τη στιγμή αντιμετωπίζουμε μια πανδημία ιστορικών διαστάσεων που απαιτεί κάτι πρωτοφανές από εμάς. Σε λίγες εβδομάδες, ο κορωνοϊός έφθασε σε περισσότερες από 164 χώρες με πάνω από 240.000 επιβεβαιωμένες περιπτώσεις και 10.000 θανάτους (όταν γράφεται αυτό το κείμενο). Ο ιός εξαπλώνεται γρήγορα και όλα δείχνουν ότι η πορεία του δε θα επιβραδυνθεί τις προσεχείς εβδομάδες ή μήνες.

Πιθανότατα γνωρίζετε ήδη από πρώτο χέρι πώς αυτό επηρεάζει την κοινωνία μας:

Τα σχολεία, τα μπαρ και τα εστιατόρια έχουν κλείσει. Τα μουσικά φεστιβάλ και οι αθλητικοί αγώνες έχουν ακυρωθεί ή αναβληθεί επ' αόριστόν. Περισσότεροι άνθρωποι από ποτέ αναγκάζονται να εργάζονται από το σπίτι. Και ναι, δυσκολεύεστε να αγοράσετε χαρτί υγείας.

Αυτή η πανδημία δεν είναι σαν μια χειμωνιάτικη καταιγίδα, αλλά σαν ένας ολόκληρος χειμώνας, και αυτός ο χειμώνας μόλις αρχίζει.

Η σημερινή κατάσταση θα αποτελέσει αντικείμενο μελέτης τις επόμενες δεκαετίες και πολλά θα γραφτούν για αυτήν. Μας αναγκάζει να αναθεωρήσουμε τις συνήθειες μας και να αναρωτηθούμε τι μπορούμε να κάνουμε για να είμαστε ασφαλείς, να προστατέψουμε τους αγαπημένους μας και να επιβραδύνουμε την εξάπλωση του ιού. Έχουμε πολλά να σκεφτούμε, αλλά νομίζω ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε καλύτερα αυτή την πρόκληση αν αποφασίσουμε να ζήσουμε αυτή τη στιγμή ως ήρωες της καθημερινότητας. Πρόκειται για μια απλή τεχνική της σκέψης που θα σας βοηθήσει να περιορίσετε τις απερίσκεπτες επιλογές και να ικανοποιήσετε τις βαθύτερες επιθυμίες σας κατά τη διάρκεια αυτού του «χειμώνα».

Πρέπει να δράσουμε
Ανοίγοντας το τηλέφωνο, τον υπολογιστή ή την τηλεόραση θα πληροφορηθείτε ότι οι διαθέσιμες κλίνες στα νοσοκομεία είναι περιορισμένες, ειδικά στις μονάδες εντατικής θεραπείας. Και όταν τα νοσοκομεία κατακλύζονται από κόσμο, οι ασθενείς λαμβάνουν ανεπαρκή θεραπεία από ένα εξουθενωμένο ιατρικό προσωπικό, συχνά στις αίθουσες αναμονής ή στους διαδρόμους (εάν λάβουν θεραπεία).

Ο ιατρικός εξοπλισμός δεν επαρκεί για τις ανάγκες, αναγκάζοντας τους γιατρούς να αποφασίζουν ποιος θα λάβει μια ενδεχομένως σωτήρια ιατρική παρέμβαση βάσει της πιθανότητας επιβίωσής του καθενός. Το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης έχει τα όριά του και, αν το υπερφορτώσουμε, μπορεί να προκαλέσουμε εκατοντάδες χιλιάδες επιπλέον θανάτους που θα μπορούσαν να έχουν αποτραπεί.

Πρέπει να επιβραδύνουμε την εξάπλωση του ιού έτσι ώστε τα νοσοκομεία να μπορέσουν να καλύψουν την αυξανόμενη ζήτηση ιατρικής περίθαλψης. Όσο περισσότερο επιβραδύνουμε το ξέσπασμα τόσο καλύτερα θα είναι σε θέση τα νοσοκομεία να εξυπηρετήσουν εκείνους που έχουν ανάγκη. Εάν θέλουμε να αποτρέψουμε περιττούς θανάτους, πρέπει να αναλάβουμε αποτελεσματική δράση εδώ και τώρα.

Πώς να κάνετε αυτό που πρέπει να γίνει
Είναι εύκολο να λέμε τι πρέπει να γίνει, αλλά είναι πιο δύσκολο να το εφαρμόσουμε στην πράξη.
Προτείνω να χρησιμοποιήσουμε μια απλή τεχνική. Φανταστείτε ότι αυτή τη στιγμή ζείτε μια ταινία ή ένα μυθιστόρημα. Είναι μια ιστορία για έναν για έναν ήρωα της καθημερινότητας: Εσάς. Κάθε σας ενέργεια κινηματογραφείται ή καταγράφεται. Σε αυτή την ιστορία, η μοίρα των αγαπημένων σας ανθρώπων εξαρτάται από τις καθημερινές επιλογές που κάνετε ανά πάσα στιγμή, μέρα με τη μέρα. Κατά μία έννοια, εσείς είστε ο ήρωας που καθορίζει την εξέλιξη αυτής της ιστορίας.

Οι ήρωες μένουν σπίτι
Οι ήρωες ξέρουν ότι το σημαντικό πράγμα που πρέπει να κάνουν τώρα είναι να δημιουργήσουν κοινωνική απόσταση - να μείνουν στο σπίτι, να βγαίνουν μόνο εάν χρειαστεί και να αποφύγουν όλες τις κοινωνικές επαφές.
Πώς θα είναι η δική σας ιστορία ως ήρωες της καθημερινότητας;
Πώς θα αποφασίσετε εσείς να αντιμετωπίσετε αυτήν την πρόκληση;

Θα κάνετε ό, τι απαιτείται; Θα αποθηκεύσετε μόνο ό,τι χρειάζεται (π.χ. για δύο εβδομάδες και όχι για τρεις μήνες); Θα βγείτε όσο το δυνατόν λιγότερο; Αυτό επιτάσσει όχι μόνο η λογική, αλλά και η καλοσύνη και η υπευθυνότητα. Αυτό το μέρος της ταινίας ή της ιστορίας εξαρτάται από εσάς. Εσείς γράφετε το σενάριο.

Οι ήρωες πλένουν τα χέρια τους
Το πλύσιμο είναι κάτι πολύ απλό, αλλά ταυτόχρονα και κάτι που εύκολα μπορεί να μην του δώσουμε την απαραίτητη σημασία. Το πλύσιμο των χεριών σας εξακολουθεί να είναι ένα από τα πιο αποτελεσματικά πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να προστατευθείτε από το να κολλήσετε τον ιό. Ξέρετε ότι πρέπει να το κάνετε τακτικά, να το κάνετε καλά και να το κάνετε για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα. Προτείνω όταν πλένεστε, να φαντάζεστε ότι μια κάμερα εστιάζει στα χέρια σας. Το πλύσιμο αποκτά νόημα επειδή αποτελεί επιλογή σας και η κάμερα θέλει να δείξει πώς ακόμη και τέτοιες καθημερινές στιγμές μπορεί να έχουν σημαντικό νόημα για την προστασία του εαυτού σας και των αγαπημένων σας προσώπων.

Οι ήρωες αποφεύγουν το άγγιγμα
Αυτή η συμβουλή είναι απλή αλλά και δύσκολη. Μην αγγίζετε το πρόσωπό σας και αποφύγετε τις χειραψίες με άλλους ανθρώπους. Δημοσίευσα αρκετές μελέτες πριν από 40 χρόνια σχετικά με το πώς μπορεί να μειωθεί το άγγιγμα του προσώπου και με βάση αυτά τα ευρήματα έχω να σας προτείνω μια καλή τεχνική.

Σημειώστε κάθε φορά που αγγίζετε το πρόσωπό σας. Μπορεί να χρειαστεί λίγη επιμονή, αλλά είναι σημαντικό να αποκτήσετε συναίσθηση αυτής της συμπεριφοράς. Βάλτε το φύλλο καταγραφής κάπου που να το βλέπετε εύκολα. Πολύ σύντομα, χάρη στη διαδικασία καταγραφή του αγγίγματος του προσώπου σχεδόν θα εξαλειφθεί η συμπεριφορά , και το ίδιο το φύλλο καταγραφής θα αποτελεί υπενθύμιση να μην αγγίζετε το πρόσωπό σας. Πείτε στον εαυτό σας ότι η καταγραφή της συμπεριφοράς σε αυτό το φύλλο είναι μια καθημερινή αλλά ηρωική πράξη, μια πράξη φροντίδας από τον πρωταγωνιστή. Από Εσάς

Οι ήρωες επικοινωνούν με τους άλλους
Μέσα σε αυτές τις συνθήκες κρίσης πολλοί άνθρωποι θα αισθάνονται φοβισμένοι, μόνοι και απομονωμένοι. Τώρα είναι μια καλή στιγμή να τηλεφωνήσετε στους φίλους σας ή στα μέλη της οικογενείας σας και να τους δείξετε ότι νοιάζεστε γι’ αυτούς και ότι είστε εκεί, ο ένας για τον άλλον. Αυτή η πανδημία μας επιβαρύνει ψυχολογικά και δεν πρέπει να ξεχνάμε τις συναισθηματικές μας ανάγκες. Μην προσπαθείτε να εξαλείψετε τον φόβο, αυτό από μόνο του μπορεί να τον ενισχύσει και ο φόβος να σας προκαλεί φόβο. Κάθε ηρωική ιστορία ζητά από τον πρωταγωνιστή να αντιμετωπίσει τον φόβο του. Κάντε το. Να είστε ευγενικοί με τον εαυτό σας. Βιώστε τον φόβο σας. Δώστε του χώρο. Κρατήστε τον όπως θα κρατούσατε ένα παιδί που κλαίει. Αυτό κάνουν οι ήρωες.

Οι ήρωες συνεισφέρουν
Εάν επιθυμείτε να κάνετε μια δωρεά για να βοηθήσετε ευάλωτους ανθρώπους που έχουν ανάγκη, μπορείτε να το κάνετε υποστηρίζοντας τις σχετικές δράσεις.

Πώς προχωράμε από εδώ και πέρα
Ο κορωνοϊός θα συνεχίσει να εξαπλώνεται και εξαρτάται από τον καθένα από εμάς να βοηθήσει στην επιβράδυνση της εξάπλωσης και στη διάσωση ζωών. Μπορούμε να κάνουμε σημαντικά βήματα για την αντιμετώπιση αυτής της πρόκλησης αν αποφασίσουμε να ζήσουμε αυτήν τη στιγμή ως ήρωες της καθημερινότητας, ήρωες που είναι αφανείς, αλλά δείχνουν έμπρακτα τον καλύτερό τους εαυτό.

Αυτή η κρίση δεν αφορά μόνο εσάς, αλλά και τους ηλικιωμένους γείτονες σου, τους φίλους και τους συγγενείς σας που αντιμετωπίζουν χρόνιες ασθένειες, αλλά και εκείνους που δεν διαθέτουν τα μέσα να προετοιμαστούν για την αντιμετώπισή της.

Αυτή η προσπάθεια δεν έχει σκοπό την πρόληψη της εξάπλωσης του ιού. Ο ιός είναι ήδη εδώ. Σκοπός είναι να καθυστερήσει η εξάπλωση του ιού, ώστε τα νοσοκομεία να καλύψουν τη ζήτηση.

Για να ενημερώνεστε για τα σημαντικά νέα σχετικά με τον COVID-19, να επισκέπτεστε την ιστοσελίδα του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (https://eody.gov.gr/neos-koronaios-covid-19/).

Μείνετε ασφαλείς, μείνετε υγιείς και διατηρείτε κοινωνική απόσταση. Γίνετε αυτός ο απλός άνθρωπος που γίνεται ήρωας όπως συμβαίνει στα έπη, τα τραγούδια και τις ταινίες. Η ιστορία σας πιθανότατα δε θα γίνει ποτέ γνωστή, αλλά θα την ξέρετε εσείς, τα παιδιά σας, οι φίλοι σας, η οικογένειά σας. Και το πιο σημαντικό: οι πράξεις σας θα είναι σημαντικές για ανθρώπους που ποτέ δεν θα συναντήσετε και για τους οποίους η μείωση της ζήτησης για νοσοκομειακές κλίνες μπορεί να είναι ζήτημα ζωής και θανάτου.