Αγοραφοβία

Μυτσκίδου Πασχαλιά
Ψυχολόγος - Θεραπεύτρια Γνωσιακής Συμπεριφοριστικής Θεραπείας

"...Η αίσθηση ενός επικείµενου κινδύνου, που φαινόταν να έρχεται κατά πάνω µου, κατέστρεφε κάθε ευχαρίστηση. Ο φόβος του ξαφνικού θανάτου σταδιακά υποχωρούσε, δίνοντας τη θέση του στο συναίσθηµα του φόβου...
Η συναίσθηση της παρουσίας µου στην µέση ενός µεγάλου πλήθους µου δηµιουργούσε συναισθήµατα τρόµου. Αυτό θα µπορούσα να το ξεπεράσω µε έναν µόνο τρόπο: φεύγοντας από το συγκεκριµένο σηµείο όσο το δυνατόν γρηγορότερα ..έχω φύγει από εκκλησίες, θέατρα, ακόµα και κηδείες, απλώς επειδή δεν µπορώ να πείσω τον εαυτό µου να παραµείνει στο σηµείο αυτό. Για δέκα χρόνια δεν έχω παραβρεθεί σε οποιοδήποτε είδος συγκεντρώσεων, παρά µόνο εκεί που µπορώ να κάθοµαι στις τελευταίες θέσεις, ώστε να έχω τη δυνατότητα να φεύγω σε περίπτωση ανάγκης. Πολλές φορές κατέβαινα από ένα γεµάτο τρένο πριν φτάσω στον προορισµό µου, επειδή απλώς και µόνο δεν µπορώ να αντέξω το σπρώξιµο και τον συνωστισµό. Πήγαινα σε εστιατόρια, έδινα παραγγελία αλλά άφηνα το γεύµα µου άθικτο, παρακινηµένος από την επιθυµία µου να δραπετεύσω από το πλήθος. Αγόραζα εισιτήρια για το θέατρο, για κονσέρτα, για φιλανθρωπικές εκδηλώσεις και, όταν έφτανε η κρίσιµη στιγµή και συνειδητοποιούσα ότι δεν ήµουν σε θέση να αντιµετωπίσω το πλήθος µε ψυχραιµία, τα χάριζα ή τα πετούσα...
Αυτή η ασθένεια... έχει γκρεµίσει κάθε φιλοδοξία, έχει σκοτώσει την προσωπική µου περηφάνια, έχει διαλύσει κάθε µου ευχαρίστηση..."

Αυτή είναι η αφήγηση ενός ασθενή µε αγοραφοβία , την συχνότερη και πιο οδυνηρή φοβία που προκαλείται όταν κάποιος βρίσκεται έξω, σε δρόµους, µαγαζιά, πλήθη, σε κλειστούς χώρους, όπως ασανσέρ, θέατρα, κινηµατογράφους ή εκκλησίες, όταν ταξιδεύει µε τον υπόγειο, το µετρό, µε λεωφορεία ή πούλµαν, πλοία ή αεροπλάνα (αλλά σπανιότερα µε αυτοκίνητα), όταν βρίσκεται πάνω σε γέφυρες, µέσα σε τούνελ, όταν κόβει τα µαλλιά του, όταν µένει µόνος στο σπίτι ή και όταν φεύγει από αυτό. Συχνά σχετίζεται µε πιο σοβαρά προβλήµατα όπως κρίσεις πανικού, κατάθλιψη, έµµονες ιδέες και αίσθηµα αλλαγής της πραγµατικότητας.

Οι κρίσεις πανικού είναι επεισόδια έντονου άγχους που διαρκούν από µερικά δευτερόλεπτα έως αρκετές ώρες µε κύρια συµπτώµατα την ταχυκαρδία, το αίσθηµα δύσπνοιας ή πνιγµού, την εφίδρωση, την τρεµούλα, την ναυτία, την ζάλη, τον φόβο ότι θα χάσει κάποιος τον έλεγχό του και θα τρελαθεί ή ότι θα πεθάνει, που συχνά οδηγούν τους πάσχοντες σε νοσοκοµεία για έλεγχο της υγείας τους. Οι κρίσεις ή ο φόβος τους οδηγούν στην αποφυγή των καταστάσεων, χώρων ή συνθηκών όπου αυτές συνέβησαν µε αποτέλεσµα τον περιορισµό της ζωής των πασχόντων.

Ο αντίκτυπος στην οικογένεια είναι µεγάλος καθώς οι φόβοι και οι αποφυγές των αγοραφοβικών προκαλούν διαφωνίες και καβγάδες ενώ τα φάρµακα και το αλκοόλ που χρησιµοποιούνται συχνά βοηθούν για λίγο, προσφέροντάς τελικά µόνο την απογοήτευση, το αίσθηµα του αβοήθητου και συχνά ακόµα και την εξάρτηση από αυτά.

Ωστόσο η αγοραφοβία έχει θεραπεία αποτελεσµατική και σύντοµη για διαρκή ανακούφιση από τα συµπτώµατα . Ο θεραπευτής σε συνεργασία µε τον πάσχοντα ερευνούν το εύρος των φόβων του τελευταίου και το πώς αυτοί επηρεάζουν την ζωή του και θέτουν από κοινού τους στόχους που ο θεραπευόµενος επιθυµεί να πετύχει. Ο θεραπευτής προσφέρει τον τρόπο που ονοµάζεται Συµπεριφοριστική - Γνωσιακή Θεραπεία και είναι µια σειρά από απλές τεχνικές που βοηθούν τον θεραπευόµενο να αντιµετωπίσει σταδιακά τις καταστάσεις που αποφεύγει γιατί του προκαλούν άγχος, να παραµείνει σ' αυτές µέχρι να νιώσει καλύτερα και να το επαναλάβει τόσες φορές µέχρι τελικά να εξοικειωθεί τελείως και να µην υπάρχουν άλλοι φόβοι.

Αν βρήκατε κάτι κοινό µε τα προβλήµατα που εσείς αντιµετωπίζετε ή αν αναγνωρίσατε κάπου την προσωπική σας ιστορία, µάθετε ότι το πρόβληµα που σας βασανίζει είναι µια φοβική διαταραχή. Οι φοβικές διαταραχές βασανίζουν το 10% του γενικού πληθυσµού και η αγοραφοβία το 60% των ανθρώπων που παρουσιάζουν κάποια φοβική διαταραχή. Η αγοραφοβία θεραπεύεται και το ψυχολογικό κόστος της θεραπείας της είναι πολύ µικρότερο από την διατήρηση της. Δεν είναι αργά να αναζητήσετε την θεραπεία της. Μάθετε περισσότερα για την αγοραφοβία, τις φοβικές διαταραχές αλλά και την αντιµετώπισή τους στο βιβλίο αυτοβοήθειας του

Isaac Marks Νικήστε τις Φοβίες . Εκδόσεις Λήθη (1991).